Hanneke Eggels - de dichter

DRAAKSTEKEN 1

De Nederlandse auteur schrijft over zichzelf helemaal vanuit een Genua vol vluchtelingen op een bed violen onder een vlucht regenwulpen en Stockholm maakt begin oktober voor de honderd en dertiende een winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur bekend. Zou het voor het eerst een Nederlander zijn? Die kans is klein. Hoe komt dat? Die vraag houdt de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde ongetwijfeld evenzeer bezig als mij.

Een analyse.

De Nobelprijs voor de Literatuur gaat meestal naar schrijvers die politiek en religieus onwelgevallige, schurende standpunten innemen. Zij hebben een kritische, maatschappijbetrokken houding tegenover de eigen actualiteit. Mijn premisse gebaseerd op achttien jaar lezen, bestuderen en doceren van het werk van de Nobelprijswinnaars voor de Literatuur vindt steun in de bepaling van Alfred Nobel dat de Nobelprijs voor de Literatuur bestemd moest zijn ‘voor het meest opmerkelijke werk met een idealistische trend’. In de oeuvres van de laureaten zijn de ethische en esthetische aspecten duidelijk zichtbaar die voor de Nobelprijs traditioneel zijn: een kunstzinnige opvatting van de geschiedenis, het humanisme van de auteur en zorgen over het behoud van de beschaving veroorzaakt door de actuele onrust in de wereld.

Een recent voorbeeld is de in Rusland versmade Svetlana Alexijevitsj, winnares in 2015, die schreef over het einde van de Sovjetmens. De in 2010 overleden José Saramago, winnaar in 1998, moest Portugal ontvluchten vanwege zijn standpunten over de katholieke kerk. Er zijn veel meer voorbeelden te noemen. De Chinese dissident Liu Xiaobo, zeven jaar geleden winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, hoort als overtuigend voorbeeld weliswaar in de lijst winnaars voor de Literatuur niet thuis (al is hij dichter), maar door zijn niet malse maatschappijkritiek in zijn magnum opus Ik heb geen vijanden, ik ken geen haat zit hij nog steeds gevangen in China.

De mare gaat dat Nederland relatief gezien een land met politieke en religieuze en economische stabiliteit is, een welvarend en tevreden land dus, wat dan weer geen urgente literatuur oplevert. Dat is schijn, wij kennen onze Theo van Gogh, Pim Fortuijn en Ayaan Hirsi Ali die geen literaire oeuvres aan het bouwen waren, maar urgente zaken aan de orde stelden, wat zij met hun leven of verbanning moesten bekopen.

Zodra de vertaalde oeuvres van alle honderd en twaalf Nobelprijswinnaars hier integraal worden uitgegeven, kunnen ze de Maatschappij tot voorbeeld dienen. De laatste jaren beijveren Nederlandse uitgevers met laureaten in het fonds zich hun prijswinnende boeken snel vertaald op de markt te brengen. Ik weet het: ‘translatio’ is de minst gewaardeerde van de renaissancekunsten en in het algemeen is het met de beschikbaarheid van de oeuvres van de Nobelprijslaureaten is in Nederland bar gesteld. Toen ik in mijn cursus Nobelprijswinnaars Po~zie in Beesel bijvoorbeeld het werk van de Tsjechische dichter Jaroslav Seifert en de Duits-joodse Nelly Sachs wilde bespreken, werd ik uit de brand geholpen door de bloemlezing van Paul Claes De onsterfelijken en hun vertalers die nog een paar bundels in de kast hadden staan. Ik stuurde daarover twintig jaar geleden een brandbrief naar de uitgevers en het Nobelcomité, maar een reactie bleef uit.

Eerst vertalen dus, dan kunnen de auteurs van de Maatschappij ze eens lezen als bron van inspiratie, dan navolgen en het liefst van al natuurlijk overtreffen, volgens de renaissanceprincipes: translatio, imitatio, aemulatio. Als je iemand bewondert doe je hem na en parasiteer je een beetje op je voorbeeld door zijn boeken als gids te gebruiken. Het meest van al is ‘aemulatio’, en overtreffen begint met imiteren. Een Nederlandse schrijver spiegelt zich niet aan de maatschappijkritische houding van Nobelprijswinnaars. Lezen leidt überhaupt af van schrijven, meende er een zelfs.

De Leidse Maatschappij der Nederlandse Letterkunde bestaat 250 jaar en ik fluister haar in: ‘Hoe komt die olifant in de hooggewelfde salon van de Nederlandse letterkunde?’ Toeval of niet, een heikele kwestie is het, want had bijvoorbeeld de bescheiden Hans Keilson de Nobelprijs niet verdiend, een auteur die hier pas erkenning kreeg toen The New York Review of Books zijn In de ban van de tegenstander het beste boek van de twintigste eeuw vond ? Ik fluister in haar andere oor: ‘Of de Haarlemse schrijver over Dresden, Provo, Cuba en de Hemel, die vond dat een schrijver niet hoeft te lezen, want hij schrijft…? Had hij toch zijn concurrentie uit Stockholm maar bestudeerd! En de polemist tegen mandarijnen, die zijn tegenstanders niet goed koos, of soms die uit Doorn die sneller schreef dan God kon lezen?

Een dichter dan? We hebben er maar een nodig, een goeie en er zijn er wel honderd, wat zeg ik: duizenden, dankzij de goedheiligman en de overkill van een gesjeesde neerlandicus, eredoctor van bloemlezingen uit zijn paleis in Portugal en tot op de dag van vandaag blijft de sonnettenpolitie discussies over telkens weer de vorm voeren. Daarmee wonnen Brodsky, Heaney, Hesse, Neruda, Pasternak, Sachs, Szymborska, Yeats hun Nobelprijs niet. En wij ook niet.’

Begin oktober staat de secretaris van het Nobelcomité weer voor de salondeuren in Stockholm. Houdt de Maatschappij haar eyes wide shut?

Wordt vervolgd daags na de bekendmaking van de Nobelprijs voor de Literatuur

----------------------------------------------------------------------------------



ter gelegenheid van het Centenary 2013 heeft het Vredespaleis in Den Haag van Peace Poet Hanneke Eggels haar speciaal hiervoor geschreven Engelstalige gedichten op de internationale site gepubliceerd:

'Charta' - 'Curiosity'- 'Fan of freedom' - 'Masseurs of peace' - 'Fenix, trampolining'

Vijf dichtbundels Hanneke Eggels zijn opgenomen in prestigieuze Peace Palace Library

mensenrechten

eerste tweetalige e-dichtbundel 'Charta' over mensenrechten is aanleiding voor internationale aandacht.

de bibliotheek van het Vredespaleis in Den Haag heeft haar collectie poëzie uitgebreid met maar liefst vijf dichtbundels van Hanneke Eggels. Bovendien besteedt de bibliotheek, die wereldwijd bekend staat om haar vooraanstaande collectie op het gebied van internationaal recht en vrede, uitgebreid aandacht aan de dichter en haar werk, met een interview en de publicatie van vijf van haar gedichten, waaronder een filmopname van het titelgedicht Charta (in Engelse vertaling op Youtube 700 views) op de website en in de nieuwsbrief.

in de nieuwsbrief die is uitgegaan naar ruim 3500 leden wereldwijd wordt onder de titel The Power of Poetry stilgestaan bij de speciale band tussen poëzie, internationale vrede en internationaal recht. De Bibliotheek van het Vredespaleis heeft een apart trefwoord voor poëzie, waar in totaal 57 boeken en artikelen onder vallen, variërend van de gedichten van Hugo Grotius (Hugo de Groot) tot het werk van de Radovan Karadzic. En nu dus ook werk van Eggels.

de vijf bundels die zijn opgenomen in de collectie van de Bibliotheek zijn Charta (2012, tweetalig e-book met gedichten over mensenrechten, Nl/Dld), Libertinage (2012, internationale liefdesgedichten in negen talen), Een vrije huid (2011, gedichten over mensenrechten), MIR (herdruk 2011, tweetalige bundel in het Nederlands en Russisch) en Sluier van Europa (herdruk 2011).

zie voor het Engelstalige interview hier naar de internationale website van Peace Palace Library die door 3500 internationale lezers werd gelezen:

www.peacepalacelibrary.nl/2012/10/the-power-of-poetry)

=====================

over de auteur

Hanneke P.F.J. Eggels (* Amsterdam, 6 april 1946) woonde in Amsterdam, Naarden, Brussel en Leiden, studeerde neerlandistiek en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam (1964-1967) en deed tijdens de opvoeding van haar twee zonen haar licentiaat aan de universiteit van Leiden in 1984 op het onderwerp 'Menno ter Braak, een existentialist?'. Zij profileerde zich als onafhankelijk dichter en denker, publiceerde in Passionate Magazine, Maatstaf, De Poeziekrant en De Gids en gaf ook als cultureel ondernemer, oprichter en directeur van de non-profitstichting DE LITERAIRE SALON voor leesbevordering een veelzijdige persoonlijkheid creatief vorm. Zij sprak voor zalen met Nederlandse schrijvers als Adriaan van Dis, Theo van Gogh, Frans Thomese, Charlotte Mutsaers, Tim Krabbe, Rutger Kopland en Henk Bernlef. Hanneke Eggels bedacht voor het Ministerie van OCW leesbevorderingsprojecten, zoals in 1993 NATIONALE GEDICHTENDAG en in 1988 het concept Moderne Nederlandse Letterkunde in 45 openbare bibliotheken met een landelijk leesadvies als voorloper op NEDERLAND LEEST. Ook was ze de bedenker van Literaire Salonlezingen in de Beurs van Berlage, van de landdag voor leeskringen BOEK-DELEN en BROODJE LITERATUUR.

=======================

internationale orientatie




Argentinie, Universiteit van Cordoba - online literair vertaalteam o.l.v. docent Nicolas Cordoso Vissio (2e van rechts) vertaalt de gedichtenbundel van Hanneke Eggels EEN VRIJE HUID over mensenrechten in het Spaans in 2015-2016. Ook de universiteit van Belgrado werkt nu aan deze bundel voor vertaling in het Servisch.

Als PEN-lid draagt Hanneke Eggels humanistische ideëen uit en is met haar hedendaagse maatschappijkritische visie politiek geëngageerd als een echte politica zonder partij. Zij is iemand die de filosofische denkbeelden uit het verleden transformeert in moderne denkwijzen en politieke stromingen zowel in nationale als internationale context plaatst en erover schrijft. Haar poëzie is in diverse talen vertaald en gepubliceerd. De Russische vertaling van haar gedichten 'MIR' werd als ministerieel relatiegeschenk in MOSKOU en SINT PETERSBURG tijdens de DAYS OF DUTCH CULTURE in 2003 lovend ontvangen. Hanneke Eggels was daarmee sinds ruim veertig jaar de eerste levende Nederlandse dichter van wie een bundel in het Russisch werd gepubliceerd. 'MIR' is opgedragen aan maestro Mstislav Rostropovitsj die zij persoonlijk heeft gekend.

Haar Curaçaosche gedichtencyclus 'BON BINI' wordt in de Caraiben gunstig ontvangen. In INTERNATIONAL PEN Magazine' - Context Latin America and the Caraibean' - Vol. 58, nr. 2 (Autumn/Winter 2008) staat een van haar gedichten - 'Korsou' - in het Spaans.
www.diegopuls.com.ar)

In Canada zond CKCU RADIO Carleton University 'Literatures in Europe Today' (Episode 10) haar gedicht 'At the making of a child' uit in een programma met gedichten van Nobelprijswinnaars C. Milosz en Derek Wallcot, hier te beluisteren als podcast.


EUREGIO RIJN-MAAS-NOORD exposeerde haar gedichten over MENSENRECHTEN in Moenchengladbach (D) tijdens een cultureel-educatieve tentoonstelling onder het thema Mensenrechten in samenwerking met VWO-scholieren uit Moenchengladbach.(www.euregio-rmn.eu) Hanneke Eggels trad op in Museum Van Bommel van Dam, Venlo tijdens WORLDWIDEREADING Freedom for LIU XIAOBO in 2011, 2012 en 2014 om van de Nobelprijswinnaar voor de Vrede 2010 zijn gedicht 'You wait for me with dust' voor te dragen samen met haar geexposeerde gedichten over mensenrechten uit 'Een vrije huid' en 'Charta'(zie www.courdeculture.eu)

Radio interview in: Het Balkon van Limburg L1 Radio, 5 mei 2011

====================

Hanneke Eggels is

Dichter Centennial Vredespaleis

MEMBER

Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
sinds 1990

P.E.N.

Vereniging van Schrijvers en Vertalers - www.vsenv.nl


Haar werk is te vinden op:
www.amazon.coml
www.bol.com
www.speakersacademy.nl