Hanneke Eggels - de dichter

Cour de Culture publiceert mijn poëzie in diverse talen

Voor bestellen klik op het logo van de auteursuitgeverij COUR DE CULTURE op de volgende pagina.

Nieuwsbrief Hanneke Eggels – april 2018

Maand van de filosofie

De inhoud van het schrijverschap is veranderd de laatste vier decennia. Uitgeverijen geven nu uit wat het ‘volk’ wil. Dat wil geen intellectueel die zich met hoofdarbeid bezighoudt, maar suspense, een spraakmakende biografie en escape. De schrijver is zijn macht als spreekbuis van de intelligentia kwijtgeraakt en is geen denker meer als de "Schriftsteller" uit het Interbellum van Nobelprijslaureaat Thomas Mann. Zijn stellingnames in debatten over maatschappelijk of politiek engagement leert dat in Nederland de schrijver daarover eigenlijk net zoveel of zo weinig te melden heeft als u en ik.

Hersenbezitters

Kunstenaars, schrijvers zijn 'hersenbezitters' volgens Beethoven, hun denken is progressief, gedurfd, experimenteel, omdat het zich op onbekende gebieden waagt, randgebieden verkent en activeert en relaties legt tussen ver uiteen liggende gegevens. Is de hedendaagse schrijver eigenlijk nog wel een hersenbezitter, een intellectueel? Heeft hij bij al het bestsellersgeweld nog wel een vrije wil? Liggen er niet veel verborgen verleiders op de loer? Volgens de gangbare definitie uit het woordenboek zijn intellectuelen, de ontwikkelden, zij die zich in allerlei beroepen met hoofdarbeid bezighouden en die de voortbrengers en beheerders der cultuur zijn. De schrijver behoort idealiter in deze categorie, net als de columnist . Het begrip 'intellectueel' staat of valt met en-en. Wat vinden we daarvan terug in de schrijverswereld van nu? Zeker wordt met een gefixeerd wereldbeeld of politiek engagement het leven op den duur nog minder spannend en te voorspelbaar. Je komt nu eenmaal het verst als je niet weet waarheen je gaat.
Een gedegen intellectueel die de schrijver behoort te zijn, vormt zich zeker geen wereldbeeld, engageert zich niet. Zij houdt zich verre van dogmatische systemen van een geloof, een politieke richting of een beweging als het feminisme, bang als zij is dat haar vrije wil wordt ingekapseld. Een schrijver als spreekbuis van de intelligentia nuanceert, schrijft voorzichtig denkend, essayistisch. Zij publiceert haar boeken ver van het massapubliek, zonder zich te bekommeren om de oplages. Uitgever Geert van Oorschot verkocht van Menno ter Braaks Politicus zonder Partij in het jaar van verschijnen welgeteld 1 exemplaar. Gewoon omdat zijn boek er moest zijn. Wat hij te zeggen heeft is shockerend, horizonverruimend. Van het soort schrijvers dat intellectueel genoemd mag worden, zijn er maar een paar.

Bij het opruimen van mijn bibliotheek

Mijn doctoraal aan de Universiteit Leiden handelde over het existentialisme (zie foto boven uit 1984) in het werk van Menno ter Braak, waarbij ik mijn studierichtingen filosofie en literatuur samenvoegde.

Dat literatuur en filosofie iets met elkaar hebben is niet nieuw. De lezer die een metafoor leest zoekt naar de meest inzichtelijke. De geesten van zowel de dichter als lezer zijn bezig met een creatieve act. Een sterk filosofisch idee heeft iets van dit soort metaforische kracht. Daarmee was ik toch groot geworden.

In mijn Beeselse bibliotheek vond ik vorige week een Gallimard-pocket over de grondlegger van het existentialisme met opdracht. Van Pap 6-4-1964 voor mijn 18e verjaardag: Jean Paul Sartre: Huis Clos. Dat was ik helemaal vergeten, maar mijn vader kende zijn pappenheimertje en had het toen al gezien.

In mei 2015 ging een legaat van mij naar de stichting Menno ter Braak met mijn doctoraalscriptie 'Menno ter Braak, een existentialist?' (1984), mijn nota's van doctoraalwerkgroepen over Ter Braak aan de Universiteit Leiden, enkele foto's en briefkaarten, brieven van de oprichter van NRC cultureel supplement K.L. Poll aan de weduwe van Ter Braak Ant Faber om mij als zijn biograaf te introduceren.

Cortesia

In mijn Amsterdamse studietijd gaf het mij een enorme boost als ik eens per maand na de hoorcolleges Filosofie van Professor H. Oldewelt bij de Oudemanhuispoort meteen boekhandel Postma ‘Het huis aan de drie grachten’ binnen kon lopen om mijn leesdrift te stillen. Mijn vader vond toen al dat lezen bevorderd moest worden en gaf mij een maandelijkse boeken toelage. Zelf had hij als leraar Duits een boeiende boekenkast en wist wat mij dreef. Ik had geen les van hem. Duitse taal en cultuur gaf hij als groot-majoor in het Nederlandse leger aan generaals op de Hogere Krijgsschool in Den Haag. Wel nam hij ons kinderen mee tijdens lange vakanties door Duitsland. Wij toerden in de jaren vijftig langs de Romantische Strasse, naar de kastelen van de sprookjeskoning Ludwig II van Beieren: Kasteel Hohenschwangau en Neuschwanstein, Lindenhoff, - de laatste liet zich bij de bouw inspireren door de filosoof van het existentialisme Friedrich Nietzsche .

Wie leest is nooit alleen

of – met een variatie op een citaat van George Steiner -

‘If you have well educated a man, he will never be afraid to be alone.’

Een wilde, anarchistische lezer is niet te domesticeren, omdat hij zich door niemand de wet laat voorschrijven, hij leest wat hij wil en elke dialoog die hij aangaat met een papieren vriend is een persoonlijke. Lezen geeft een soort ‘cortesia’ - vreugde in het hart - omdat je als je een goed boek leest als het ware bezoek krijgt van een belangrijke vriend. De lezer van literatuur krijgt een aantal elementaire klassificatieschema’s mee, die hem in staat stellen esthetische voorkeuren en gebruiken te voorzien van een rationalisatie. Kennelijk gaat het dan om een impliciet en latent proces van kennisoverdracht waarin juist de meest fundamentele vormingselementen worden overgedragen. Wie of wat ‘hoog’is en wie of wat ‘laag’, wat ‘vies’is en wat ‘rein’en dus ook wat ‘mooi’is en wat ‘lelijk’ of triviaal’. Bij de beoordeling van mooi en lelijk heeft de serieuze lezer vaak een potlood in de hand, want we geven het niet graag toe, maar eigenlijk proberen we met al die aanmerkingen in de marge, met onze onderstrepingen en uitroeptekens, een BETER boek te schrijven.

Bij het opruimen van de bibliotheek

Mooie dooie
Schrijvertjes ingetoomd
Ingebonden
Als dummies, mummies
In bodemloze kijkdozen
Vol leesvoer
Voor de letterkundige
In stapels naar de Slegte

Lukraak neergezet
En de bezem erdoor
Met de witte werkster
Die niet weet waar je hoort
Of waar je past
In kast of alfabet
Je wordt met spot
Verdreven van de akkers
Van de aarde, dichter

Eenvoudig weg geruimd
Tot 1 book
1 gedicht, 1 syllabe als
Je het snapt, 1 woord
Maar welk en waar
Staat het?

Voer het de vreemde
Vogel, een zwerver
Blij met een schrijver
Uit het leven van gisteren.

In: Sluier van Europa, Cour de Culture 2002. ISBN 9789491206030, euro 17,95.

Dan word je zelf schrijver.

Daarover word ik geïnterviewd door Bert van Galen voor

Radio Amsterdamfm op Hemelvaartdag, 10 mei 2018 van 14.10-14.40 uur.

In Salon Philo in het koetshuis van kasteel Nieuwenbroeck in Beesel hield ik in 2012 in het kader van een serie een lezing over 'Menno ter Braak, een existentialist?’
"Te moeilijk", oordeelde de burgemeester onder mijn publiek. U moet weten: Beesel is het centrum van laaggeletterdheid…..

I-depots.

Mijn format Nobelprijswinnaars voor de Literatuur (cursus 1996-2016) is als I-depot bij het Merkenbureau beschermd en staat in de etalage voor geïnteresseerden.

Nice. grensoverschrijdend en verbindend

Hanneke Eggels laat opnieuw zien - nu in haar negende bundel het tweetalige 'Nice'- hoe poëzie een wereldwijde taal biedt om grote en kleine thema’s aan de kaak te stellen. Hanneke Eggels is een Nederlandse dichter wier werk zich sterk focust op sociale thema’s gerelateerd aan politiek, mensenrechten en vrede. Ze benadrukt daarmee de altijd belangrijke rol van poëzie in de politiek – net als vredesactivisten en bijvoorbeeld ook zanger/tekstschrijver Bob Dylan, Nobelprijslaureaat voor Literatuur in 2016, die de kracht van poëtische taal inzetten als een effectief wapen om hun ideeën van vrijheid aan een wereldpubliek over te brengen.

In 'Nice' staan zeven gedichten van Hanneke Eggels die Het Vredespaleis Den Haag publiceerde samen met het artikel 'The power of poetry', een gesprek over poëzie en politiek.

“Knap om een politieke actualiteit in een poetisch beeld te vatten.” Professor Abram de Swaan over de poetica van Hanneke Eggels.


bij de foto rechts in de hall van het Vredespaleis naast de eerste vrouw als Nobelprijswinnaar voor de Vrede Bertha von Suttners borstbeeld op 17 juni 2016.

Nieuwsbrief van juni van Peace Palace Library

Vijf dichtbundels Hanneke Eggels zijn opgenomen in prestigieuze Peace Palace Library
Het Vredespaleis heeft een vermaarde bibliotheek die wereldwijd bekend staat om haar vooraanstaande collectie op het gebied van internationaal recht en vrede. Men besteedde daar uitgebreid aandacht aan mijn werk met een interview en de publicatie van zeven van mijn gedichten op haar website en een filmopname van mijn gedicht 'Charta'. De Bibliotheek van het Vredespaleis heeft een apart trefwoord voor poëzie, waar in totaal 57 boeken en artikelen onder vallen, variërend van de gedichten van Hugo Grotius (Hugo de Groot) tot het werk van de Radovan Karadzic.

en nu ook werk van mij.

essay over Nobelprijzen Literatuur - Nederlandse literatuur is veel te braaf

tekst

over de auteur

Hanneke Eggels (*Amsterdam, 1946) kreeg haar opleiding aan het Alberdingk Thijm College in Hilversum en de Universiteit van Leiden. Zij volgde als Post-Master de cursus Creatief Schrijven Zelf schrijver worden door Gerard Reve aan de Universiteit Leiden. Zij was docent / gecommitteerde aan het 1e Vrijzinnig Christelijk Lyceum in Den Haag en stampte cursussen Moderne Nederlandse Letterkunde en Nobelprijswinnaars voor Literatuur in openbare bibliotheken uit de grond, ook als docente. Zij heeft een naam opgebouwd als essayist in opinietijdschriften en de landelijke krant NRC Handelsblad. Studenten neerlandistiek vertaalden haar bundel 'Een vrije huid' over mensenrechten in een internationale experimentele online poëzieworkshop aan de universiteiten van Cordoba (Argentinië) en Belgrado (Servië).

Hanneke Eggels heeft twee zonen en vijf kleinkinderen.


internationale orientatie




Argentinie, Universiteit van Cordoba - online literair vertaalteam o.l.v. docent Nicolas Cordoso Vissio (2e van rechts) heeft in het studiejaar 2015-2016 mijn de gedichtenbundel 'Een vrije huid' over mensenrechten in het Spaans vertaald. Ook de afdeling Neerlandistiek aan de universiteit van Belgrado publiceerde in het Servische literaire tijdschrift 'Paukenslag' enkele gedichten uit 'Een vrije huid' in het Servisch. Lees hierover een verslag in mijn blog op de site van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek


worldwidereading freedom for Liu Xiaobo in Nederland

ik was door het Vredespaleis uitgeroepen tot Peace Poet en organiseerde worldwidereading in 2011, 2012 en 2014 in Nederland. Dan droeg ik in Museum van Bommel van Dam in Venlo teksten en gedichten voor van de Chinese dissident en Nobelprijswinnaar voor de Vrede Liu Xiaobo, samen met mijn gedichten over mensenrechten uit de bundels 'Een vrije huid' en 'Charta' die in het museum in het Duits waren geexposeerd. Als PEN-lid draag ik humanistische ideëen uit en ben politiek geëngageerd als een politica zonder partij.


internationaal, prikkelend, innovatief, geleerd

'Mir'- de Russische vertaling van mijn gedichten - werd als ministerieel relatiegeschenk in Moskou en Sint Petersburg tijdens de Days of Dutch Culture in 2003 lovend ontvangen, als zijnde van een eerste levende Nederlandse dichter van wie een bundel in het Russisch werd gepubliceerd. MIR is opgedragen aan maestro Mstislav Rostropovitsj die ik persoonlijk heb gekend.

de Curaçaosche gedichtencyclus 'Bon Bini wordt in de ABC-landen gunstig ontvangen. In 'International PEN magazine' - Context Latin America and the Caraibean' - Vol. 58, nr. 2 (Autumn/Winter 2008) staat een van mijn gedichten - 'Korsou' - in het Spaans.
www.diegopuls.com.ar)

in Canada zond Radio CKCU van de Carleton University 'Literatures in Europe Today' (Episode 10) mijn gedicht 'On the making of a child' uit in een programma met verder twee gedichten van Nobelprijswinnaars C. Milosz en Derek Wallcot, hier te beluisteren als podcast.

in Duitsland exposeerde het Euregiohuis Rijn-Maas-Noord onder het thema Mensenrechten mijn vertaalde gedichten in Moenchengladbach (D) tijdens een cultureel-educatieve tentoonstelling in samenwerking met VWO-scholieren uit Moenchengladbach. Daarvan is een tweetalige bundel verschenen onder de titel 'Charta'. (www.euregio-rmn.eu)