publicaties

JOURNAAL Februari 2022

Duizend bommen en granaten

Dikke Bertha was de bijnaam van een Duitse howitser in de 1e W.O. De Duitse fabriek Krupp uit Essen demonstreerde Kurze Marine Kanone L/12 voor het eerst in 1893. Het verhaal gaat dat de howitser kanon genoemd is naar Bertha Krupp, eigenares van de company Krupp AG, maar een andere uitleg is een verwijzing naar de obese Oostenrijkse pacifiste Bertha von Suttner.

(foto Hanneke Eggels 2016 bij borstbeeld van Bertha von Suttner in de hal van het Vredespaleis symposium t.g.v. haar geboortedag).

Enfin, in ieder geval werd mijn brutale metafoor in de titel van mijn gedicht “Bertha’s bell in GMT “ mijn spirituele gift aan het Vredespaleis In Den Haag. Nu, In de dreigende oorlogstijden in Oekraine waarin onverwacht ernstig Russische tanks in Oost- Europa aan landjepik doen, hoopt in een synesthesie de lezer Bertha’s klok horen en ervaren in een visuele tijdsuitgifte in GMT zowel op straat als over zee, als een teken van vrede in de toekomst.

Het Vredespaleis in Den Haag (1913) huisvest het Permanent Hof van Arbitrage, het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties, de Haagse Academie voor Internationaal Recht en een bibliotheek die een van de meest prestigieuze bibliotheken op haar vakgebied is.Via de huisvesting van deze instellingen, bijeenkomsten en opleidingen werkt het Vredespaleis aan de wereldvrede.

Charta

Het Vredespaleis (Candice Alihusain) vond na lezing van mijn bundel gedichten over mensenrechten Charta aanleiding om het titelgedicht Charta voor te dragen https://www.youtube.com/watch?v=CjDYAJQkM0o en mij uit te nodigen voor een interview in het Engels voor haar internationale website over de rol van poezie en politiek. Eervol in dat verband was dan ook de uitnodiging van de bibliotheek van het Vredespaleis om daarna regelmatig gedichten voor haar internationale website te schrijven tussen 2012 en 2016, in het bijzonder tijdens haar Honderdjarig bestaan( 2013-1914).
Het Vredespaleis benoemde mij tot ‘Peace Poet’, een bijzonder eervolle titel.

Bekijk
Bekijk Mijn Youtube

Mijn in het kleine dorp Beesel tegen de Duitse grens bewezen kennis van Nobellaureaten kreeg nu ook in Den Haag gestalte in een gedicht over de eerste vrouwelijke Nobellaureaat voor de Vrede Bertha vonSuttner, wier borstbeeld in de hal van het Vredespaleis staat. De gemeente Den Haag had namelijk het Vredespaleis ter gelegenheid van het Honderdjarig bestaan in 2012 een grote klok voor het carillon geschonken, wat mij genoeg stof leverde en inspireerde om ‘Bertha’s bell in GMT’ te schrijven. Het werd in 2016 gepubliceerd op de internationale website voor een symposium over Bertha von Suttner.

Waarom een gedicht over Nobellaureaat Bertha von Suttner?

Bij een voetnoot onder mijn gedicht ‘Bertha’s bell in GMT’ voor het Vredespaleis. In Diplomat Magazine in het voorjaar 2020 in verkorte vorm gepubliceerd als : ‘Becoming a Peace poet’. Over Bertha von Suttner'. Het Vredespaleis erkent de sterke band tussen literatuur en politiek daar veel vredesactivisten literatuur als een effectief middel gebruiken om hun ideeën voor een wereldwijd publiek te verspreiden.

Bertha's bell

Tijdens de viering van het Centennial schonk Den Haag, residentie van internationale vrede, aan het Vredespaleis een enorme klok voor het carillon. De klok inspireerde mij tot een gedicht over de eerste vrouwelijke Nobellaureaat voor de Vrede Bertha von Suttner.

Auteur en vredesactiviste Bertha von Suttner 1843-1914) was de eerste vrouw in de geschiedenis die later ook met een borstbeeld in Het Vredespaleis in Den Haag wordt herdacht Er zijn veel aanwijzingen voor haar status als een leider in de vredesbeweging. De Franse pacifist en Nobel laureaat Frédéric Passy refereerde minzaam aan haar als ‘Onze opperbevelhebber’. Zij was in 1905 de eerste vrouwelijke Nobellaureaat voor de Vrede die zowel Buckingham Palace als het Witte Huis bezocht en verdient alleen al daarom niet alleen een voetnoot bij het gedicht.

Als eerste vrouw de prestigieuze Nobel Vredesprijs

Zij was mijn inspiratiebron van het gedicht ‘Bertha’s bell in GMT’ dat de bibliotheek van het Vredespaleis in 2016 op haar internationale website plaatste. Waarom zij? Wel, haar pacifistische ideeën blijven actueel, voor mij was Bertha een rolmodel als vrouwelijke auteur over mensenrechten een eeuw geleden! Toevallig , en dit terzijde, net als haar vader was ook de mijne een hooggeplaatste militair…zij het niet van adel. Een korte ontmoeting met Alfred Nobel in 1876 zou later in haar leven een fortuinlijk moment blijken te zijn voor haar vredeszaak. Bertha kreeg toen op haar conto Alfred Nobel te hebben geïnspireerd tot het instellen van de Nobelprijs. In 1905 ontving zij als eerste vrouw de prestigieuze Nobel Vredesprijs voor haar idealen in het algemeen en in het bijzonder voor haar roman ‘Die Waffen nieder!’ Het boek werd in 1889 in het Duits gepubliceerd en was vrijwel onmiddellijk een bestseller, zowel vanwege haar kijk op oorlog en vrede en ook omdat het de vrouwenkwestie in de maatschappij aan de orde stelde. Zij stichtte niet alleen internationale vredesgenootschappen in Oostenrijk en Duitsland maar gaf ook een nieuwsbrief uit en had een leidende rol in de jaarlijkse conferenties van de internationale vredesbeweging. Toen ze 56 was werd ze de eerste vrouw die (officieus) de opening van de 1899 Haagse Vredesconferentie bijwoonde. Ze lobbyde bij de officiële delegaties voor deze conferentie en opende ook een salon in het Kurhaus in Scheveningen voor steun aan de oprichting van een Internationaal Hof van Arbitrage. US - zakenman Andrew Carnegie schonk 1.5 millioen dollar om een waardig symbolisch thuis te stichting voor de PCA. PCA opereert onder deze voorwaarden als Het Vredespaleis in Den Haag.

Terug naar de idealisten van een Permanent Hof van Arbitrage.

De pacifisten hadden toen niet kunnen voorspellen dat het PCA onder kritische druk kwam te staan . Ik zag twee jaar geleden op de BBC1 met interesse het programma ‘Hard Talk’ van de vooraanstaande interviewer Steven Sakur met de huidige president van het Permanent Hof van Arbritrage rechter Abdulqawi Ahmed Yusuf (Somalië) n.a.v. de kritische opmerkingen van Nederlandse kant op het functioneren ervan. Voormalige Minister Stef Blok van Buitenlandse zaken was 'zeer verontrust' over de voortgaande Amerikaanse campagne tegen het Internationale Strafhof ICC, toen Washington sancties instelde.. ‘Hard Talk’ stelde toen indringende kritische vragen over het trage en kostbare functioneren van het Stafhof en de gespannen verhoudingen van het Internationale Strafhof met USA inzake Afghanistan.

MIR, Wapens neer!

Bertha von Suttner werd geboren in 1843 in Praag als Bertha Countess Von Kinsky, de dochter van een Oostenrijkse veldmaarschalk in het staatsleger. Suttner was door haar afkomst goed thuis in de hoge Boheemse adel. Alhoewel haar familie verarmd raakte na haar vaders dood wat haar onmogelijk maakte profijt te trekken uit de voordelen die haar rang haar anders zou hebben gebracht, gebruikte ze haar hele leven haar achtergrond als middel voor invloed en diplomatie. Zij leefde in Parijs, Rome, Venetië, Baden-Baden en was niet alleen multi-linguaal maar ook internationaal in perspectief en zeer bekwaamd in het maken van diplomatieke kontakten in de hoogopgeleide elite. Ontiegelijk hard werken was een speerpunt van haar bestaan, gemotiveerd zowel door financiële noodzaak als door idealistische drijfveren. Haar eerste baantje als gezelschapsdame en gouvernante van de vier teenage dochters van de Weense nobelman Karl von Suttner leidde tot een liefdesaffaire met de oudste zoon die haar leven zou veranderen. Ze liep weg met Arthur von Suttner vanwege tegenwerking van zijn familie wegens zijn verbintenis met een vrouw met beperkte financiële middelen, die ook nog 7 jaar ouder was. Eerst leefde het stel 9 jaar in Georgië in de Kaukasus waar de bruid kunstenaarsvrienden had in het Huis van Dadiani. Beiden leefden van journalistiek werk voor de Oostenrijkse pers, privé lessen in talen en muziek en het schrijven van fictie. Uiteindelijk herenigde de familie zich, waardoor ze thuis konden komen en zij settelden zich gelukkig in de zomerresidentie van Suttner van Harmannsdorf Kasteel in Oostenrijk. Suttner’s gedachtengoed was gevormd door Verlichtingsideeën, in het bijzonder die van Kant en Darwin, en andere advocaten van de notie van menselijke vooruitgang. Zij demonstreerde grote vitaliteit in het weergeven van sleutel-issues van maatschappelijk belang via haar schrijven. Zij was geen vreemdeling in het schrijven van polemisch proza.

Lay down your arms

Suttner schreef haar – naar later bleek - invloedrijke roman ‘Die Waffen nieder!’ met de specifieke bedoeling om de vredesbeweging te ondersteunen. Suttner’s roman geeft inzicht in vroege ontwikkeling naar vragen om een verenigd Europa en een eind aan de wapenwedloop. Enerzijds werd het boek een epoche -bepalend masterpiece genoemd, anderszijds vonden critici het onartistiek en vooral didactisch. Nu wordt het boek weinig gelezen. Toch is er onlangs een nieuwe Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Orlando. Tot aan de publicatie van ‘Im Westen nichts neues’ van Erich Maria Remarque in 1929 was ‘Die Waffen nieder ‘ het belangrijkste literaire werk in het Duits over oorlog. Von Suttner koos ervoor om een roman te schrijven in plaats van non-fictie, daar ze geloofde dat de romanvorm een breder publiek zou aanspreken.

Leo Tolstoy schreef Suttner op 10-22 oktober 1891 n.a.v. haar boek:

“De afschaffing van slavernij is voorafgegaan door het beroemde boek van een vrouw Mrs. BeecherStowe, moge God geven dat de afschaffing van oorlogen is voorafgegaan door jouw boek”. *)

Bij de afbeelding.: boekomslag in het Engels in 1892 als ‘Lay down your Arms’ Na het uitkomen van deze Engelse vertaling bezocht Suttner 2x America, president Roosevelt in 1904 en president Taft in 1912. Verder nog 50 steden .

Twee jaar later brak de 1e W.O. uit. Bertha stierf een paar maanden later in hetzelfde jaar.

Synopsis ‘Die Waffen nieder!’

Verschenen in 1889 als de autobiografie van Martha von Tilling.

Het plot is een tijdsopname van 12 jaar in Europese geschiedenis waarbinnen de heldin door 4 successieve oorlogen leeft en 2x oorlogsweduwe wordt. Via een documentaire benadering gebaseerd op ooggetuigeverslagen van de strijders en RodeKruisvrijwilligers wordt een vredesboodschap uitgedragen en anticipeert de roman op een uitdrukkingswijze die favoriet wordt bij auteurs na de 1e W.O. Suttner confronteert de lezer onbarmhartig met brutale indiscriminatie en cyclische gewapende conflicten tussen naties.

Het benauwde nationalisme tussen staten uitdagend, geloofde Suttner dat strijdkwesties eerder door middel van bemiddeling/arbitrage dan door gewapende conflicten opgelost konden worden. De roman à thèse werd een internationale bestseller, vertaald in 16 talen.
Haar beeltenis stond op bankpapier, munten en postzegels, in Oostenrijk en Duitsland zijn er talloze straten en scholen naar haar genoemd. ‘Alles Produktive ist anstőβig’ zei Nietzsche al, dus werd Bertha ook satirisch bejegend en bespot….De auteur wijdde haar leven echter onverdroten aan campagne voeren voor de vredeszaak.

De evolutie van de Vredesbeweging. *)

(Ik heb passages vertaald uit haar Nobellecture die zij hield op 18 april 1906 in Oslo, om er enkele pakkende fragmenten uit te citeren)

“Een van de eeuwige waarheden is dat geluk wordt gecreëerd en ontwikkeld in vrede, en een van de eeuwige rechten is het individuele recht op leven. Het meest sterke van alle instincten, dat van zelfbehoud, is een verklaring van dit recht, bevestigd en geheiligd door het oude gebod: “U zult niet doden.”

Uit haar memoires - die in de Nobellezing zijn geciteerd:

“Nobel zag een kortere en meer directe manier om oorlog tussen zelfs de meest brutale en onredelijke Machten onmogelijk te maken, namelijk via een appèl tot een court of arbitration, of anders: Houd je mond. Als alle staten zouden deelnemen, dan zou vrede voor eeuwen verzekerd zijn.”

“Alfred Nobel zag bij leven de vooruitgang, maar pas na zijn dood werden resultaten bereikt, het bijeenkomen van de Haagse Conferentie en de stichting van het Permanente Hof van Arbitrage. ()Zijn testament liet zien dat hij wetenschap en idealistische literatuur als aanjagers ziet die cultuur bevorderen en beschaving helpen. “

Suttner zegt verder in haar Nobellezing: “Apart van de vredesbeweging, die een symptoom eerder dan een oorzaak van actuele verandering is, is er in de wereld een proces van internationalisatie gaande en van unificatie. Factoren die aan de ontwikkeling van dit proces bijdragen zijn technische uitvindingen, verbeterde communicatie, economische onderlinge afhankelijkheid en hechtere internationale betrekkingen. Het instinct van zelfbehoud in de maatschappij, haast onderbewust handelend, rebelleert tegen de voortdurende verfijnde methodes van vernietiging en tegen de destructie van menselijkheid. ()

Voorspellend vraagt zij zich af:” … of ons Europa een show piece van ruïnes en mislukkingen zal zijn, of we (oorlogs)gevaar kunnen ontlopen en zo eerder de komende eeuw vrede en recht kunnen veiligstellen. De advocaten van pacifisme binnen en buiten de Conferentie zullen hun doelen verdedigen en een verdere stap zetten naar hun doel, het doel dat – om president Roosevelts’ woorden te herhalen- de plicht bestendigt van zijn regering en van alle regeringen ‘To bring nearer the time when the sword shall not be the arbiter among nations.”.(1904) “World Peace is coming, it certainly is coming, but only step by step.”

Aldus Suttner in haar Nobellecture *)

Terug in het nu

De advocaten van het pacifisme zijn zich er namelijk goed van bewust hoe mager hun bronnen van persoonlijke invloed en macht zijn. Zij weten dat zij klein van aantal en zwak in autoriteit zijn, maar zij zien zichzelf realistisch en ook het ideaal dat zij dienen.

Daar behoorde ik honderd jaar later in 2016 ook toe. Met een dichterlijke vrijheid framede en etiketteerde ik de Haagse gift, een grote klok voor het carillon van de toren van het Vredespaleis - ‘Bertha’ - maar wel met een vette knipoog. Het pacifistische geluid van de obese enorme klok - als een dikke Bertha - zal ver over de stad en duinen tot aan de zee voeren. Dikke Bertha was eigenlijk de bijnaam van een Duitse howitser in de 1e W.O. De Duitse fabriek Krupp uit Essen demonstreerde Kurze Marine Kanone L/12 voor het eerst in 1893. Het verhaal gaat dat de howitser kanon genoemd is naar Bertha Krupp, eigenares van de company Krupp AG, maar een andere uitleg is een verwijzing naar de obese Oostenrijkse pacifiste Bertha von Suttner. Enfin, in ieder geval werd mijn brutale metafoor in het etiket “Bertha’s bell in GMT “ mijn spirituele gift aan het Vredespaleis. In een synesthesie zal de lezer hopelijk Bertha’s klok horen en ervaren in een visuele tijdsuitgifte in GMT zowel op straat als over zee, als een teken van vrede in de toekomst.

*) Vertaling van fragmenten uit Suttners’ Nobel Lecture is van mijzelf . De fragmenten zijn een persoonlijke keuze.

Lezing voor de Orde van den Prince, afdeling Maastricht, d.d. 30 Juni 2020 via Zoom.

Bibliografie

Bertha von Suttner: https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1905/suttner/lecture/

Bertha von Suttner: ‘Lay Down Your Arms’. The Modern Humanities Research Association. Translation & Introduction by Dr. Barbara Burns, Cambridge 2019

Hanneke Eggels: ‘Nice’. Gedichten/Poetry. Cour de Culture 2017. P. 28-29.

Hanneke Eggels: ‘Becoming a Peace poet’. In: Diplomat Magazine. Jrg. 7, nr. 1, June 2020, p. 60
Met de moed der wanhoop - Dichter

De Chinese dissidente dichter Liu Xiaobo, in 2009 winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, past als overtuigend voorbeeld van de moed van een dichter eigenlijk ook in de lijst prijswinnaars voor de Literatuur door zijn niet malse maatschappijkritiek, ook nog in zijn laatste boek 'Ik heb geen vijanden, ik ken geen haat'. Hij overleed in gevangenschap in China.


MANIFESTATIE MENSENRECHTEN in Poezie

Bij 'CHARTA', een tentoonstelling van mijn gedichten over mensenrechten in Museum van Bommel van Dam, Venlo droeg ik gedichten voor.
Foto: Hanneke Eggels leest gedicht voor van de Chinese Nobellaureaat voor de Vrede, de dissident Liu Xiaobo in Venlo in 2010

Zo las ik daar op 16 maart 2014, een dag na Poetins verovering van de Krim, mijn gedicht 'KRIMp' voor.

KRIMp

Een poging om politieke actualiteit in poezie te vatten tijdens de Russische inname van de Krim in 2014.

Wat je bent, is gepasseerd....

Mijn televisie-voordracht stond op de rol in het 1e actualiteitenprogramma van Jeroen Pauw (BNNVARA). Op de valreep switchte zijn redactie en greep naar de voordracht van een sonnet van een functionaris, een of andere dichter des vaderlands

KRIMp

gulzig graaiend in blingbling
laat Europa in haar kaarten
kijken niet haar woordending
in gepasseerde aktes buiten

spelen geen klein bier
van de waard geen kwaad
een sportieve ruiterman
met dadersaard

Cycloops megalomane land
der blinden op de steppen
her‘n legersteê
waar geen haan naar kraait

stampend op de Krim ver
zet de nieuwe tsaar zijn zin
na goud op de Olympus raakt
de Zwarte Zee de wereldvreê

opgeschort door slim te schaken
op ons bord zijn russenziel
in een thuiswedstrijd pakt hij
graag Europa’s Achilleshiel

Hanneke Eggels
In: 'Nice'. Gedichten-Poetry. Cour de Culture 2017


PUBLICATIES - capita selecta

2020

Becoming a Peace Poet

In de printed en online editions van DIPLOMAT MAGAZINE Spring 2020, p. 60 staat mijn artikel
"Becoming a Peace Poet"

2019

Mir-becoming-a-peace-poet

'Uit de bibliotheek'. Erasmus' Laus Stultitiae. Fragment over de vrouw. Website Maatschappij der Nederlandse letterkunde. 13 december 2019

In 2019 publiceerde website NLME.nl (Nederlands Militair Erfgoed) mijn artikel: Het verhaal van H.J.J.M. Eggels, groot-majoor en leraar Duits.

Op 3 augustus 2019 publiceerde Diplomat Magazine mijn artikel : Over Bertha von Suttner, Nobelprize winner Peace.

eggels-over-curacao-bon-bini-en-walcott

http://www.amsterdamfm.nl/dichteres-hanneke-eggels-bij-paperback-radio/

Drs. Hanneke Eggels over 'Een scherf van het volmaakte. De queeste van Menno ter Braak',
link


https://www.nrc.nl/nieuws/2016/10/09/nederlandse-literatuur-is-veel-te-braaf-4710316-a1525696

usc:http://www.regioleudal.tv/video/hanneke-eggels-auteur-en-letterkundige-deel-2/mhtml:{91573563-C7C6-4590-B1D1-3E6AE2A5E7C5}mid://00000046/!x-usc:

http://www.regioleudal.tv/video/hanneke-eggels-auteur-en-letterkundige-deel-2/

https://www.youtube.com/watch?v=txwEU0qqUIY Muze van Cuypers

http://www.mobydickeditore.it/moby/index.php?option=com_content&view=article&id=8&Itemid=52

Vaktaal, tijdschrift van de landelijke vereniging van neerlandici. Jrg. 20, nr. 3/4 p.8-10

In OBA Live op Radio Amsterdamfm interviewde Fabiola Veerman mij op zaterdag 4 januari 2014 tijdens het programma 'Levensloop' over mijn leven, muziekkeuze en gedichten.
Levensverhalen Amsterdam FM

2007

'De vrouw van Erasmus. Een wijf dat wijs wil zijn is dobbel zot'. Over Lof der Zotheid. Limburgs Museum, 30 september 2007

' MIR, een poëtische partituur' De muziekschuur, 's Gravenvoeren, België, 1 juli 2007

'De filosofische relevantie van Hölderlin. In: Thauma. Faculteit der Wijsbegeerte nr. 1, 2006/2007, p. 19


2006


De queeste van Menno ter Braak.Een scherf van het volmaakte. ' In: Nieuw Letterkundig Magazijn Jrg. 24, nr. 1 , augustus 2006, p. 1-7

'Mondiale literaire canon voor googelende pubers' In: NRC Handelsblad, 16 oktober 2006

'Leidse zomer' In: Thauma. Faculteit der Wijsbegeerte 2, 2005/2006

'Bon Bini' In: 'Nuestra Voz' Anthology International PEN women writers, Argentina 2006

7 gedichten vertaald in het Perzisch op www.ketabeshear.com (Book of Poetry)

'Heinrich Heine in de buitenlucht'. Studie, Venlo 2006


VROEGER - CAPITA SELECTA


2005

'Nobelprijs of Inktbrij?' In: Taalschrift.org, 20 december 2005.

'Riviervrouw'. In: Vriendenbulletin van de Nederlandse Opera, april 2005

2002

'Een literair onbehagen. De muze weigert model te staan' In: Hollands Maandblad 2002-2


2000

Eindrijm leest als een kasteelroman' In: Passionate 2000


1999


'Intellectueel moet zich verre houden van politiek' In: NRC Handelsblad, 13 januari 1999


1998


'Nobelprijswinnaars in Beesel' In: De Limburger 1998.

'Riviervrouw'. Gedichten. Bibliofiele uitgave. Avalon Pers, Woubrugge 1998.

1997

'Richard Wagner, een stille liefde'In: Vriendenbulletin Nederlandse Opera, Jrg.12, 3, 1997

'Praagse lente'. Gedicht. In: Kafka-katern, Nederlandse Kafkakring.1998

'Gezelschap'. Gedicht. In: Maatstaf. Jrg.45, p. 42, 1997

1994

'De leeskringen van De Literaire Salon. Lezing Woordenschatl Leescultuur. Leesbevordering. Leesplezier. Bibliotheekvereniging Willemsfonds, Gent, 1994

'De letters voorbij'. Zomerschool voor Poezie. Over de nieuwe technologie. Internationale School voor Wijsbegeerte, 20 juli 1994

1992

'Aan het roer dien avond stond het hart". Over het oprichten en functioneren van een poezieleesclub. In: Handleiding voor leeskringen, 1992

"_blank">'Libertinage. Ha, alweer een discussie over de rol van de intellectueel!' In: De Groene Amsterdammer Jrg. 116, nr. 47, p. 23-24, 1992

'Mon Ami'. Over Johan Polak en Marquerite Yourcenar. In: de Groene Amsterdammer 116, 24. 10 juni 1992, 14-15.

1989

Radio Boeken VPRO

In gesprek met Josine Meyer over haar vriendschap met Gerard Reve

http://weblogs.vpro.nl/radioarchief/2012/03/13/de-vriendschap-tussen-josine-meijer-en-gerard-reve/

1987

'Anna Achmatova'. Gedicht. Poeziewedstrijd Keerbergen. Belgie

"Taal is mijn medium". Hanneke Eggels in gesprek met Astrid Roemer. In: Bzzlletin 143, februari 1987, p. 44-46. Themanummer: De Caraibische verbeelding aan de macht.

1986

"Wetenschap is gebaseerd op wantrouwen, net als de democratie". Hanneke Eggels in gesprek met Dick Hillenius, gastschrijver in Groningen. In: Over OKW. Bulletin van de Vereniging voor Onderwijs, Kunst en Wetenschap. Nr. 6, juni 1986.


'Sluier van Marie Boddaert' In: Bzzlletin 1986

'Voor professor Hans Gomperts'. In: Meta, tijdschrift voor neerlandici Universiteit Leiden, Jrg. 16, 1982.

'Een typisch geval van trompe l'oeuil'. Over de Renaissance in Florence. In: Meta, Jrg. 16, 5, 1982.